آبیاری درختان زرشک
آشنایی با درختان زرشک:
زرشک با نام علمی berberis vulgaris
اصالت در کشور های آسیایی، آفریقایی و اروپایی دارد.
ایران یکی از مهم ترین تولیدکنندگان این نهال است که سهم زیادی از تولید این دانه خوراکی را از آنِ خود کرده است. زرشک بومی مناطق معتدل و نیمه استوایی اروپا، آسیا، آفریقا و آمریکای شمالی و جنوبی است. در ایران دو نوع زرشک دانه دار و بی دانه در گستره ای از مناطق خراسان، سمنان، تهران، آذربایجان، کرمان، اصفهان و فارس میروید.
نوع بی دانه زرشک به دلیل استفاده ی غذایی و دارویی متعدد، در ایران از نظر تجاری اهمیت بالایی یافته و به صورت درختچه ای بومی از گذشته های دور کشت میشده است. زرشک به دلیل خواص معجزه آسایی درمانی زیاد، گستره ی مقاومت در برابر شرایط نامناسب آب و خاک و نقش آن در صنعت و اثر زیست محیطی مهمی دارد، جز درختان میوه است.
درختچه ای به ارتفاع کم تر از ۲ متر با شاخه های خاکستری رنگ است. برگ های درختچه ی زرشک به شکل تخم مرغی، سر نیزه ای یا اره ای ۴ تا ۵ سانتی متر به مراتب بلندتر از خارها و دارای دمبرگ هستند. گل ها در زرشک دارای ۶ گلبرگ، ۶ کاسبرگ و ۶ پرچم است.
زرشک گیاهی بی دانه و خودگشن است و تشکیل میوه در این درختچه براساس بکرزایی تحریکی (تولید میوه بدو عمل لقاح و از طریق تحریک مادگی) است.
زرشک گیاهی اقلیم معتدل خشک و نیمه خشک است.
برای تولید میوه کافی و عملکرد بالا به یک محل آفتابی با جریان هوای خوب احتیاج دارد. رشد رویشی این گیاه در دمایی حدود ۱۵ تا ۱۸ درجه سانتی گراد در ماه های فروردین و اردیبهشت و گلدهی آن در دمای ۱۹ تا ۲۳ درجه شروع میشود.
امکان کاشت نهال زرشک در بهار وجود دارد، اما باغداران اواسط فصل پاییز یا اوایل زمستان را بهترین زمان برای کاشت این درخت میدانند. درختچه ی زرشک پس از رشد در سن ۳ تا ۴ سالگی شروع به باردهی کرده و معمولادماه های اول سال زمان اصلی رشد رویشی این درخت است.
بساری از انواع زرشک بی خطر هستند اما با این حال ممکن است زرشک سبب بروز آلرژی در حیوانات شده و عوارض گوارشی در پی داشته باشد.
سبوس و ریشه ی زرشک حاوی مواد شیمیایی به نام آلکالوئید ایزوکوئینولین است. این ترکیبات دارای خواص آنتی بیوتیکی است و برخی از آن ها باعث پایین آوردن تب، کاهش تورم و فشارخون شده و به تنظیم ضربان قلب و انقباض عضلات قلب کمک میکند.
برای برطرف کردن سوزش ادرار مفید است.
واریس را درمان میکند.
نقرس و روماتیسم را برطرف میکند.
بی اشتهایی را برطرف میکند.
اعمال دستگاه گوارش را منظم میکند و سوء هاضمه را از بین میبرد.
برای درمان زردی و یرقان موثر است.
آن هایی که مبتلا به ورم طحال هستند میتوانند برای معالجه از این گیاه کمک بگیرند.
برای معالجه بواسیر نافع است.
برای شستوشوی چشم، میتوان از جوشانده ی ریشه و ساقه ی زرشک استفاده کرد.
برگ آن اسهال های مزمن را درمان میکند.
برگ زرشک دارای مقدار زیادی ویتامین c میباشد.
ود مواقع آنژین و گلودرد، دم کرده ی برگ زرشک را غرغره کنید.
مصرف زیاد زرشک و یا ساقه و برگ آن برای بانوان باردار مناسب نیست.
می،ان مصرف بالای این گیاه به مدت طولانی میت اند سبب ناراحتی معده و روده ها شود و جذب ویتامین B کافی در بدن را مشکل میکند.
جویدن برگ زرشک، باعث محکم شدن لثه و دندان میشود.
به سبب الکالوئید بربرین موجود در آن قادر به درمان اعتیاد به تریاک است. و ب۶ ترک اعتیاد معتادان کمک میکند. مضاف بر اینکه این اثر بخشی در حیوانات آزمایشگاهی که به طور مصنوعی به مرفین معتاد گردیده بودند به اثبات رسیده است.
مصرف طبی زرشک به دوره مصر باستان میرسد که فراعنه و ملکه ها این گیاه را با تخم رازیانه به منظور درمان طاعون مصرف میکردند. امروزه، گفته میشود این گیاه درد مفصلی، روماتیسم ، تورم ناگهانی پسوریازیس را تسکین میبخشد.
اروپایی ها و آمریکای شمالی از آن برای رنگ آمیزی لباس استفاده میکردند.
اشکال موجود زرشک در شکل چای، کپسول، عصاره ها، مایع یا تنتورها و یا پماد موضعی عرضه میشود.
اگر زرشک به صورت صحیح استفاده شود ماده دارویی بی خطری است اما در صورت باردار بودن از مصرف آن اجتناب ورزید. تداخل های احتمالی میزان مصرف بالای این گیاه به مدت طولانی میتواند سبب ناراحتی معده و روده ها شود.
* آبیاری درختان زرشک:
نهال زرشک از گیاهان استثنایی و مقاوم در برابر خشکسالی میباشد. آبیاری انواع درخت زرشک با توجه به فصل های مختلف سال تغییر خواهد کرد.
ارقام مختلف نهال زرشک بسته به نوع خاک و موقعیت های جغرافیایی نیاز های آبی متفاوتی هم دارند. به گونه ای که برخی از ارقام زرشک در کشور آرژانتین در بخش هایی با بارندگی ۱۲۰۰ تا ۳۰۰۰ میای متر رشد می یابند، آنا گونه ای دیگر از زرشک در مناطقی با ۱۵۰ تا ۲۷۰ میلی متر بارندگی رشد کافی را از خود نشان میدهد.
نیاز نهال زرشک از نوع بی دانه نسبت به سایر درختان یا درختچه های میوه ی مشابه به آن، پایین تر میباشد و از مهم ترین دلایل اصلی جایگزین کردن در الگوی کاشت، درآمد نسبتا مناسب حاصل از فروش زرشک در ازای مصرف یک متر مکعب آب میباشد که با توجه به قیمت نهال زرشک در حال حاضر میتوان برای کشت آن در مناطقی با بستر مناسب اقدام کرد. همین موضوع باعث شده کاشت زرشک در بعضی نواحی به عنوان یک تجارت دنبال شود. اگر چه زرشک از گیاهان مقاوم به کم آبی است ولی در ۳ تا ۴ سال اول کاشت، بسته به بافت خاک و شرایط آب و هوایی، آبیاری آن در هر ۷ تا ۸ روز مناسب است.
در سال های بعد، باغ زرشک معمولا هر ۱۲ تا ۱۵ روز یک بار آبیاری میشود.
گاهی فاصله دو نوبت آبیاری به ۲۰ روز و حتی بیشتر هم میرسد که البته به کاهش عملکرد منجر میشود. اما به طور کلی مطلوب است که به ازای هر روز از فصل بهار ۲ لیتر و هر روز از فصل تابستان ۳ لیتر آب برای آبیاری این نهال اقدام کرد. نیاز خالص آبیاری نهال زرشک ۹۹۰۰ متر مکعب در هر هکتار است که بسته به روش های آبیاری متفاوت به کار گرفته میشود. اما در هر صورت نیاز ناخالص آبیاری آن، بیشتر از مقدار ذکر شده میباشد. زرشک عملا به آب و هوای کویری و خشک و گرم و پرآفتاب علاقه مند است ولی در چنین شرایطی کمبود شدید آب وجود دارد لذا حتما باید به وسیله آبیاری مصنوعی کمبود آب جبران شود. مهم ترین زمان آبیاری بوته های زرشک با باز شدن گل هایش شروع شده و تا هنگام برداشت محصول ادامه دارد.
هرگاه در همین فاصله زمانی آب کافی و لازم به ریشه های گیاه نرسد، میوه هایش پوک و خشک شده و در نتیجه مقدار محصول پایین می آید. سایر مواقع هم باید تا آنجا که ممکن باشد مثلا هفته ای یکبار از آبیاری غفلت نکرده تا گیاه بتواند به رشد و زندگی عادی اش ادامه داده و محصول کافی نیز بدهد. در سال های کم آب، کشاورزان زرشک کار، حتی با اقدام به آبیاری باغ برای سه نوبت در طول تابستان هم میتوانند محصول زرشک برداشت کنند. پس درخت زرشک میتواند گزینه ی خوب و مناسبی برای کشت در مناطقی با آب و هوای خشک باشد.
اگر هدف باغدار و کشاورز، برداشت محصول به میزان زیاد باشد، نباید در محدوده ی زمانی پس از ریزش گلبرگ ها تا یک الی دو هفته پیش از برداشت محصول در آبیاری منظم درختچه های زرشک کوتاهی کنیم. اما تامین نکردن نیاز گیاه به آب، به منزله از بین رفتن آن نیست و حتی مشاهده شده که به هنگام وقوع اتفاقات غیر منتظره مثل خشک شدن چاه های آب و فراهم نشدن شرایط برای آبیاری باغ زرشک در طول سال زراعی این درختچه ی مقاوم میتواند با تحمل و تکیه بر ذخایر رطوبتی خاک و آب اندک حاصل از نزولات جوی، زنده بماند.
در این مورد بیشتر بخوانید : آبیاری درختان زردآلو
* روش های آبیاری درختان زرشک:
معمولا آبیاری درختان زرشک به دو روش سنتی و مدرن انجام میشود.
_ آبیاری سنتی درختان زرشک:
آبیاری درختچه های زرشک در زمان های قدیم و حتی امروزه در برخی مناطق به صورت سنتی جوی و پشته ای یا کرتی انجام میشود. این روش ساده است و نیاز به تجهیزات آبیاری خاصی ندارد. اما هدر رفت آب در این روش فوق العاده بالاست و نیاز به نیروی انسانی زیادی دارد. همچنین انرژی، نیروی انسانی و آب در آمده هزینه ی بسیار بالایی دارد. به همین دلیل این روش در برابر روش آبیاری مدرن مقرون به صرفه نیست.
_ آبیاری مدرن (نوین) درختان زرشک:
با پیشرفت تکنولوژی و لزوم صرفه جویی در مصرف آب، روش های نوین جایگزین روش های سنتی قدیمی شدند. آبیاری نوین به روش های مختلف آبیاری قطره ای، بارانی، سطحی و زیرسطحی انجام میشود. استفاده از هر کدام از روش های ذکر شده به نوع خاک، نوع شرایط آب و هوایی، محصول کشت شده و بودجه ی کشاورز بستگی دارد.
از میان روش های نامبرده شده ی آبیاری نوین، آبیاری قطره ای مناسب ترین روش برای درختان زرشک است.
حال مختصر به شرح آن میپردازیم:
بهترین روش آبیاری نوین، همین قطره ای میباشد. در این روش آب از طریق لوله های اصلی و فرعی به پای گیاه میرسد و به وسیله ی قطره چکان دقیقا محل ریشه را آبیاری میکند.
با استفاده از آبیاری قطره ای، اتلاف آب به شکل چشمگیری کاهش پیدا میکند و آب مورد نیاز گیاه در مقدار مشخص و در مدت زمان معلوم در اختیار گیاه قرار داده میشود. همچنین از رشد علف های هرز در اطراف گیاه جلوگیری به عمل آورده و در مصرف انرژی صرفه جویی میشود. استفاده های از نیروی انسانی و هزینه ی در بر داشته اش در این روش نیز کاهش پیدا میکند.
* آبیاری زرشک در مناطق کوهستانی:
در مناطق کوهستانی و در شرایط ویژه، گاهی درختچه ی زرشک را در طول فصل رشد بیش از ۳ الی ۴ مرتبه آبیاری نمیکنند. حتی در مناطق کوهستانی، در بخش های خاصی که خاک قدرت حفظ رطوبت زیادی داشته و در زمستان هم بخش های کوچک زرشک کاری به صورت دیم نیز مشاهده میشود. در حالت کلی درختان زرشک در فصل های سرد سال و مناطق کوهستانی به آبیاری زیاد نیاز چندانی ندارند.
* نکات مهم در باب آبیاری درختان زرشک:
_ درختچه ی زرشک نسبت به آبیاری به وسیله ی آب های شور مقاومت دارد، اما آب های بسیار شور سبب کاهش رشد و عملکرد آن میشود.
_ زرشک کاران باید با توجه به نوع خاک و شرایط آب و هوایی مناطق زیر کشت خود نسبت به خرید و فروش ارقام متفاوت نهال زرشک اقدام نمایند.
_ در بعضی خاک هایی که سله ایجاد میشود باید چند روز پس از کاشت، شکاف های ایجاد شده را پر کنیم.
_ در خاک های سبک و شنی بهتر است، در سال اول کاشت نهال آبیاری با حجم آب کم در هر نوبت ولی به دفعات بیشتر ( فواصل زمانی کوتاه تر) برای مثال به صورت هفتگی و در خاک های سبک به هنگام شدت گرما حتی هر پنج روز یک بار برای آبیاری اقدام شود.
_ پرورش دهندگان زرشک معتقدند آبیاری در زمان گلدهی به ویژه اگر در حد اشباع شدن محیط ریشه باشد، سبب ریزش گل ها میشود. عدم آبیاری در هنگام گلدهی همچنین از رویش شاخه های فرعی جدید جلوگیری به عمل می آورد، این شاخه ها با میوه های در حال تشکیل برای آب و مواد غذایی رقابت دارند. در بعضی مناطق تا اوایل خردادماه از آبیاری زرشک خودداری میکنند.
_ به خاطر داشته باشید که خیساندن عمیق اما کم تر و اجا،ه ی خشک شدن خاک تا حدودی قبل از آب دادن دوباره، بهتر از پاشیدن هر روز اما به مقدار کمی آب به گیاهان است. اهمیت این موضوع برای درختچه هایی که در فصل زمستان کاشته شده اند، حتی بیشتر است. در این فصل، گیاه در حال رشد فعال نیست و تبخیر نیز بسیار آرام تر صورت میگیرد. از این رو، احتمال غرقاب کردن زرشک در این فصل بیشتر است. در نتیجه صبر کنید تا خاک خشک شود و پس از خشک شدن خاک گیاه را آبیاری عمیق کنید. این قانون مختص درختان زرشک نیست، بلکه در مورد اغلب گیاهان دیگر نیز صدق میکند.
_ به طور کلی رعایت کردن اصول مربوط به آبیاری درختان و گیاهان در رشد آن ها، افزایش کیفیت محصول، میزان باردهی و... نقص مهمی را ایفا میکند.
* شیوه ی آبیاری درختان زرشک را میتوان به سه بازه زمانی متفاوت تقسیم کرد:
۱. هنگام کاشت نهال زرشک؛
اگر در مرحله ی کاشت درخت زرشک در خاک هستید، باید بلافاصله پس از کاشت، خاک را به خوبی آبیاری کنید. بلافاصله پس از اتمام کار، خاک را در منطقه ی کاشت تا عمق برابر ارتفاع ریشه گیاهان برای تقویت بیشتر، تحریک تشکیل زودرس ریشه و رشد قوی تر ریشه خیس کنید به گونه ای که توپ ریشه کاملا خیس شود. برای تقویت گیاه، میتوانید مخلوط محرک ریشه زنی را نیز در آب حل کرده و در همین هنگام به گیاه اضافه کنید. این کار ضمن کاهش شوک ناشی از کاشت، درخت زرشک را برای داشتن رشدی بیشتر و برگ هایی چشم نوازتر ترغیب میکند. در طی چند هفته اول پس از کاشت رطوبت خاک را غالبا بررسی کنید و در صورت لزوم زمان آبیاری را تنظیم کنید تا خاک مرطوب شود.
اگر قصد دارید زرشک را در دوران خفتگی (فصل زمستان) بکارید، فراموش نکنید که به آبیاری بسیار کمتری نیاز خواهد داشت. بنابراین مواظب باشید تا آن را در زمستان غرقاب نکنید. همچنین به یاد داشته باشید که در سال نخست کاشته شدن و نگهداری از درختان زرشک، خاک آن ها را به اندازه کافی آبیاری کنید، چرا که در این ایام، ریشه در حال شکلگیری و گسترش است و به آب نیاز دارد. البته که نباید آبیاری کافی را با آبیاری بیش از اندازه و غرقاب کردن خاک اشتباه بگیرید.
۲. نخستین فصل رشد درختان زرشک:
یک درختچه ی زرشک کاشته شده در خاک باغچه، نباید به طور روزانه آبیاری شود؛ ب توجه به این مسئله مهم در نگهداری از درخت زرشک، اگر در آبیاری افراط کنید، خاک کاملا خیس شده و پوسیدگی ریشه در انتظار درخت زرشک نوپای شما خواهد بود. برای تامین درست و به اندازه ی نیاز های آبی درخت زرشک خود، اگر در منطقه ای بارانی زندگی میکنید، آب باران میتواند به خوبی پاسخگوی نیاز های آبی درخت شما باشد، در غیر این صورت، باید دست به کار شده و با بررسی خاک و میزان خشکی آن نسبت به آبیاری گیاه اقدام کنید
در مورد زرشک های گلدانی نیز همینطور است. آبیاری درخت زرشک باید به گونه ای باشد که ریشه و خاک اطراف آن، همواره مرطوب باقی بمانند. علاوه بر آبیاری به موقع و درست مالچ پاشی نیز میتواند با حفظ رطوبت در خاک به این موضوع کمک کند.
۳. پس از قرار گرفتن در خاک:
گیاه زرشک پس از استقرار در خاک، توانایی فوق العاده ای در برابر تحمل خشکی پیدا میکند و تنها در روز های بسیار داغ تابستانی است که مجبور میشوید آبیاری را در دفعات بیشتری انجام دهید؛ در غیر این صورت، آبیاری متعادل برای زرشک کافی خواهد بود. با اینکه این گیاه در برابر خشکی مقاوم است، اما بهتر است مدت طولانی در معرض تشنگی قرار نگیرد.
اگر شاهد ریزش یا پژمردگی برگهای درخت زرشک بودید، آن را حسابی آبیاری کنید اگر هم درخت زرشکتان را در گلدان نگهداری میکنید حتی بهتر است که گلدان را در سینک پر از آب قرار دهید.
در طول نگهداری از درخت زرشک آبیاری باید در ساعات نخستین روز انجام شود. زرشک نیز مثل سایر گیاهان باید در روشنایی روز آب دریافت کند تا فرصت کافی برای جذب آن داشته باشد. گفتنی است که تبخیر میزان اضافی آب توسط نور خورشید، از بروز بسیاری از بیماری های قارچی جلوگیری خواهد کرد.
در طول اولین فصل رشد، لازم نیست هر روز به نهال زرشک تازه کاشته شده خود آب بدهید.
بیشتر اوقات این امر باعث ایجاد شرایط آب آلودگی خاک میشود که میتواند منجر به پوسیدن ریشه و سایر بیماری های مضر گیاهی شود. در صورت عدم وجود بارندگی کافی آب فقط به اندازه لازم برای مرطوب نگهداشتن ریشه و اطراف آن لازم است.
در نهالستان [یشیل نهال] به ارائه بهترین و باکیفیتترین نهالها افتخار میکنیم. هدف ما کمک به شما در ایجاد باغها و مزارع سرسبز و پربار است. در مجموعه ما میتوانید انواع نهالهای میوه، درختان زینتی، و گیاهان مختلف را پیدا کنید.
برای کسب اطلاعات بیشتر، مشاهده محصولات متنوع، و دریافت مشاوره تخصصی، شما را دعوت میکنیم تا به صفحه اصلی نهالستان ما سر بزنید. در این صفحه میتوانید تمامی اطلاعات مورد نیاز برای خرید نهال زرشک و انگور و ... های باکیفیت را به دست آورید و با اطمینان کامل خرید کنید.
منتظر حضور شما هستیم تا تجربهای بینظیر از خرید نهال داشته باشید و به باغ یا مزرعه خود جان تازهای ببخشید.
نهال زرشک از گیاهان استثنایی و مقاوم در برابر خشکسالی میباشد. آبیاری انواع درخت زرشک با توجه به فصل های مختلف سال تغییر خواهد کرد.
ارقام مختلف نهال زرشک بسته به نوع خاک و موقعیت های جغرافیایی نیاز های آبی متفاوتی هم دارند. به گونه ای که برخی از ارقام زرشک در کشور آرژانتین در بخش هایی با بارندگی ۱۲۰۰ تا ۳۰۰۰ میای متر رشد می یابند، آنا گونه ای دیگر از زرشک در مناطقی با ۱۵۰ تا ۲۷۰ میلی متر بارندگی رشد کافی را از خود نشان میدهد.
