بهترین زمان و اصول سم‌‌پاشی درختان سیب

درخت سیب با نام علمی m.pumila درختی از گروه گلسرخیان بوده و در سراسر دنیا به داشتن میوه ای شیرین و گوشتی معروف است. در برخی از رده بندی ها، شمار گونه های آن به ۳۳ گونه بالغ می‌شوند. از بین انواع سیب میتوان به واریته های سیب سرخ، سیب طلایی، سیب مکینتاش، سیب امپراطور و... اشاره کرد.
در سال ۲۰۱۸، حدود ۸۶ میلیون تن سیب در سراسر جهان به عمل آمد، که تقریبا ۴۵٪ از این مقدار را چین تولید کرده بود. ایالات متحده با بیش از ۶٪ تولید، دومین تولید کننده مهم دنیا بوده هست. ترکیه جایگاه سوم و ایتالیا و هندوستان و لهستان مقام های بعدی را داشته اند. 

درخت سیب یکی از مهم ترین درختان میوه در بسیاری از باغ های کشور است و به دلیل ارزش اقتصادی و غذایی میوه آن، مراقبت اصولی از این درخت اهمیت زیادی دارد. 
یکی از مهم ترین بخش های مدیریت باغ سیب، کنترل آفات و بیماری ها است‌. اگر آفات و عوامل بیماری زا در زمان مناسب شناسایی و کنترل نشوند، ممکن است باعث کاهش رشد درخت، کاهش کیفیت میوه، ریزش برگ ها و در نهایت کاهش محصول شوند. به همین دلیل، سم‌‌پاشی درختان سیب در صورت نیاز و با رعایت اصول صحیح می‌تواند بخشی از برنامه مدیریت باغ باشد.‌
با این حال، سم‌پاشی را نباید به صورت تقویمی و بدون بررسی شرایط باغ آن داد. انتخاب زمان مناسب، شناسایی دقیق آفت یا بیماری، انتخاب ماده مناسب، رعایت دوز درج شده روی برچسب، توجه به مرحله رشد درخت، شرایط آب و هوایی و رعایت دوره کارنس از مهم ترین اصولی هستند که باید مورد توجه قرار گیرند. سم‌پاشی بی رویه نه تنها هزینه های باغدار را افزایش میدهد، بلکه می‌تواند به حشرات مفید، محیط زیست و سلامت محصول نیز آسیب برساند. 

 

اهمیت زمان بندی در سم‌‌پاشی درختان سیب

زمان بندی یکی از مهم ترین عوامل موفقیت در کنترل آفات و بیماری های درخت سیب است.‌
هر آفت و بیماری چرخه زندگی مشخصی دارد و در یک دوره خاص نسبت به اقدامات کنترلی حساس تر است. بنابراین ممکن است سم‌پاشی در یک زمان اثر قابل توجهی داشته باشد، اما چند روز یا چند هفته بعد اثر آن بسیار کمتر شود.
برای مثال، برخی آفات در مرحله ای که هنوز جمعیت آن ها پایین است، راحت تر کنترل می‌شوند. 
در مورد بعضی بیماری های قارچی نیز پیشگیری و کنترل تولید اهمیت زیادی دارد، زیرا زمانی که بیماری به مقدار زیادی در برگ ها و میوه ها گسترش پیدا کند، مدیریت آن دشوارتر خواهد شد. 
به همین دلیل باغدار نباید تنها براساس یک تاریخ ثابت در تقویم اقدام به سم‌پاشی کند. مرحله رشد درخت، وضعیت آب و هوا، سابقه آفات و بیماری ها در باغ، پایش منظم و توصیه کارشناسی باید در تصمیم گیری نقش داشته باشند.
بهترین زمان کلی برای سم‌پاشی درختان سیب به طور کلی، برنامه مدیریت آفات و بیماری های سیب از اواخر زمستان و پیش از شروع رشد جدی درخت آغاز میشود و در طول فصل رشد، بسته به شرایط باغ ادامه پیدا می‌کند. اما تعداد دفعات سم‌پاشی و نوع ماده مورد استفاده برای همه باغ ها یکسان نیست.
یکی از دوره های مهم، مرحله خواب زمستانه و پیش از باز شدن جوانه ها است‌. در این زمان میتوان با رعایت دستورالعمل های محلی و توصیه متخصص، برای کنترل برخی آفات زمستان‌گذران یا کاهش منابع آلودگی اقدام کرد.
پس از بیدار شدن درخت، مرحله تورم جوانه ها، باز شدن گل ها، تشکیل میوه و رشد میوه اهمیت پیدا می‌کند. در هر یک از این مراحل باید توجه داشت که استفاده از هر ماده ای مجاز نیست و برخی ترکیبات می‌توانند به گل ها یا اندام های حساس درخت آسیب وارد کنند.
بنابراین بهترین زمان سم‌پاشی را باید یک بازه مدیریتی دانست، نه یک روز ثابت برای تمام باغ ها.

 

سم‌پاشی زمستانه درختان سیب

یکی از دوره های مهم مدیریت باغ، اواخر زمستان و پیش از شروع رشد فعال در خرید نهال سیب است. در این زمان، درخت در حالت خواب قرار دارد و بسیاری از آفات له شکل تخم، لارو یا حشره بالغ در قسمت هایی از تنه، شاخه ها، شکاف های پوست و بقایای گیاهی زمستان‌گذرانی می‌کنند.
اقدامات زمستانه می‌تواند در کاهش جمعیت برخی آفات برای شروع فصل جدید موثر باشد. 
البته نوع ترکیب مورد استفاده باید براساس آفت هدف و توصیه کارشناس منطقه انتخاب شود. 
پیش از هر گونه سم‌پاشی زمستانه بهتر است شاخه های خشک، بیمار و آلوده هرس شده و بقایای آلوده از سطح باغ خارج شوند. همچنین تنه و شاخه های اصلی باید بررسی شوند تا محل تجمع آفات شناسایی شود.
سم‌پاشی درخت بدون توجه به عامل هدف، روش درستی نیست. اگر آفتی وجود ندارد یا جمعیت آن زیر آستانه زیان اقتصادی است، ممکن است سم‌پاشی غیرضروری باشد.

 

 

سم‌پاشی در مرحله تورم جوانه ها

با نزدیک شدن به فصل بهار،  جوانه های درخت سیب متورم می‌شوند و فعالیت گیاه افزایش پیدا می‌کند. این مرحله از نظر مدیریت آفات و بیماری ها اهمیت زیادی دارد. در این زمان باید باغ به دقت بررسی شود. مشاهده تخم آفات، علائم بیماری روی شاخه ها، وجود بقایای آلوده یا سابقه بیماری در سال گذشته می‌تواند در تصمیم‌گیری برای برنامه کنترلی موثر باشد.
یکی از اشتباهات رایج این است که باغدار بدون بررسی و صرفا به دلیل شروع فصل بهار اقدام به سم‌پاشی می‌کند. در حالی که برنامه صحیح باید براساس وضعیت واقعی باغ تنظیم شود.

 

در مورد سم پاشی نهال گیلاس نیز بخوانید : بهترین زمان و اصول سم‌‌پاشی درختان گیلاس

 

سم‌پاشی درخت سیب قبل از  گلدهی

مرحله پیش از گلدهی یکی از حساس ترین دوره ها است‌. جوانه های گل درحال رشد هستند و شرایط درخت به سرعت تغییر می‌کند.
در این مرحله باید از مصرف موادی که برای بافت های حساس گیاه یا حشرات گرده افشان خطرناک هستند، خودداری شود.‌ همچنین نباید سم‌پاشی به شکلی انجام شود که با زمان فعالیت زنبورهای عسل و سایر گرده افشان ها تداخل داشته باشد.
اگر استفاده از یک ماده ضروری باشد، باید برچسب محصول، محدودیت های مربوط به مرحله رشد درخت و توصیه کارشناسی منطقه بررسی شود.

 

سم‌پاشی در دوره گلدهی 

دوره گلدهی درخت سیب است حساس ترین مراحل باغ است. در این دوره زنبورها و سایر حشرات گرده افشان نقش مهمی در تشکیل میوه دارند.
به همین دلیل، سم‌پاشی در زمان باز بودن گل ها باید با احتیاط بسیار زیادی انجام شود و از مصرف مواد خطرناک برای گرده افشان ها خودداری شود. در بسیاری از شرایط، بهترین رویکرد این است که اقدامات شیمیایی غیرضروری در زمان گلدهی انجام نشود.
اگر کنترل یک آفت یا بیماری در این دوره ضرورت داشته باشد، تصمیم باید با توجه به نوع ماده، خطر آن  برای گرده افشان ها، مرحله رشد درخت و توصیه متخصص گرفته شود.

 

سم‌پاشی پس از ریزش گلبرگ ها

پس از پایان گلدهی و ریزش گلبرگ ها، میوه های کوچک شروع به تشکیل می‌کنند. این مرحله یکی از دوره های مهم در مدیریت آفات و بیماری های نهال سیب است.
با افزایش سطح برگ‌و تشکیل میوه، شرایط برای فعالیت برخی عوامل بیماری زا و آفات فراهم می‌شود. بنابراین پایش باغ در این مرحله باید با دقت بیشتری انجام شود. 
اگر براساس پایش، وجود آفت یا بیماری نیازمند کنترل باشد، ماده مناسب باید با رعایت دوز توصیه شده انتخاب شود. در این مرحله همچنین باید به دوره کارنس توجه ویژه داشت تا محصول نهایی از نظر باقی مانده سموم در محدود مجاز قرار داشته باشد.

 

سم‌پاشی در طول فصل رشد

در طول بهار و تابستان، درخت سیب وارد دوره رشد فعال می‌شود. افزایش دما و رطوبت  رشد شاخ و برگ و حضور آفات مختلف باعث می‌شود باغدار به صورت منظم وضعیت درختان را بررسی کند.
سم‌پاشی در این دوره باید براساس پایش و نیاز واقعی انجام شود. در صورتی که جمعیت آفت پایین باشد و خسارت قابل توجهی ایجاد نکند، ممکن است استفاده از روش های غیر شیمیایی کافی باشد.
در صورت نیاز به سم‌پاشی، ماده مورد استفاده باید دقیقا برای آفت یا بیماری مورد نظر ثبت و توصیه شده باشد. استفاده از یک سم صرفا به دلیل اینکه در گذشته نتیجه خوبی داشته، بدون شناسایی عامل، روش مناسبی نیست.

 

 

آفات مهم درختان سیب

درختان سیب ممکن است تحت تاثیر آفات مختلف قرار بگیرند. نوع آفت به منطقه، شرایط اقلیمی، سن باغ، رقم سیب و مدیریت باغ بستگی دارد. 
از جمله آفات شناخته شده سیب میتوان به کرم در خرید نهال سیب یا برخی گونه های پروانه های میوه خوار، شته ها، کنه ها، برخی حشرات چوب خوار و حشرات مکنده اشاره کرد.
نکته مهم این است که برای هر آفت باید برنامه کنترل اختصاصی داشت. مشاهده یک حشره روی درخت الزاما به معنی نیاز به سم‌پاشی نیست. برخی حشرات ممکن است بی ضرر باشند یا حتی نقش مفیدی در اکوسیستم باغ داشته باشند.

 

بیماری های مهم درختان سیب

بیماری های قارچی و باکتریایی نیز می‌توانند سلامت درختان سیب را تهدید کنند. بیماری هایی مانند لکه سیاه سیب و سفیدک سطحی از بیماری های شناخته شده در باغ های سیب هستند.
در مدیریت بیماری ها، پیشگیری اهمیت بسیار زیادی دارد. هرس صحیح برای ایجاد تهویه، حذف برگ ها و میوه های آلوده، جلوگیری از آبیاری نامناسب و پایش منظم می‌تواند فشار بیماری را کاهش دهد.
سم‌‌پاشی نیز در صورت نیاز باید مطابق برنامه مدیریت بیماری انجام شود. استفاده مکرر و بی هدف از یک ماده می‌تواند احتمال ایجاد مقاومت در عامل بیماری زا در افزایش دهد.

 

نقش آب و هوا در زمان سم‌پاشی 

شرایط آب و هوایی یکی از عوامل تعیین کننده در موفقیت سم‌پاشی است.
در زمان سم‌پاشی باید سرعت باد، احتمال بارندگی، دما و رطوبت مورد توجه قرار گیرد. وزش باد شدید می‌تواند باعث پراکنده شدن قطرات سم و کاهش پوشش مناسب روی درخت شود و حتی خطر انتقال ماده به مناطق غیر هدف را افزایش دهد.
بارندگی نیز میتواند بسته به نوع محصول و زمان وقوع آن، اثر سم‌‌پاشی را کاهش دهد. به همین دلیل باید دستورالعمل برچسب محصول درباره شرایط جوی رعایت شود.
همچنین در هوای بسیار گرم یا شرایط نامناسب، احتمال آسیب گیاهی افزایش پیدا می‌کند. بنابراین انتخاب زمان مناسب روز اهمیت دارد و باید طبق برچسب محصول و توصیه کارشناسی انجام شود.

 

بهترین ساعات روز برای سم‌پاشی 

در بسیاری از شرایط، ساعات خنک تر روز برای عملیات سم‌پاشی مناسب تر هستند؛ اما یک ساعت ثابت را نمیتوان برای همه محصولات و همه مناطق تعیین کرد.
باغدار باید شرایط آب و هوایی همان روز را بررسی کند و دستورالعمل محصول را در اولویت قرار دهد. هدف این است که عملیات در شرایطی انجام شود که باد شدید نباشد، احتمال بارندگی نزدیک وجود نداشته باشد و دمای هوا برای محصول و درخت مناسب باشد.
سم‌پاشی در گرمای شدید می‌تواند خطر تبخیر سریع قطرات و آسیب به برگ ها را افزایش دهد. 

 

انتخاب سم مناسب برای درخت سیب

یکی از مهم ترین اصول سم‌پاشی، انتخاب ماده مناسب است. ابتدا باید مشخص شود مشکل باغ ناشی از چه عواملی است. آیا با حشره مواجه هستیم؟ بیماری قارچی است؟ بیماری باکتریایی است؟ یا علائم به دلیل کمبود عناصر غذایی یا شرایط نامناسب محیطی ایجاد شده اند؟
گاهی اوقات علائم ظاهری آفت و بیماری با کمبودهای تغذیه ای اشتباه گرفته می‌شوند. در چنین شرایطی سم‌پاشی نه تنها مشکل را برطرف نمیکند، بلکه هزینه اضافی ایجاد میکند. بنابراین تشخیص صحیح قبل از انتخابات ماده اهمیت بسیار زیادی دارد. 

 
رعایت دوز مصرفی

یکی از اصول اساسی در سم‌پاشی، رعایت مقدار  توصیه شده روی برچسب محصول است. مصرف کمتر از مقدار توصیه شده ممکن است کنترل مناسبی ایجاد نکند و مصرف بیش از حد نیز می‌تواند خطر مسمومیت گیاهی، باقی مانده نامطلوب و آسیب محیطی را افزایش دهد. نباید تصور کرد که افزایش مقدار سم باعث کنترل بهتر آفت می‌شود. دوز مصرفی باید دقیقا مطابق برچسب و توصیه کارشناسی باشد.
همچنین مخلوط کردن چند سم با یکدیگر بدون اطمینان از سازگاری آن ها کار درستی نیست.

 

 

اهمیت رعایت دوره کارنس

دوره کارنس یا فاصله پیش از برداشت، یکی از موضوعات بسیار مهم در تولید محصول سالم است. دوره کارنس مدت زمانی است که باید بین آخرین کاربرد یک محصول و برداشت محصول رعایت شود.
این مدت برای هر ماده متفاوت است و باید از برچسب 
همان‌ محصول پیروی کرد.
اگر باغدار بدون توجه به دوره کارنس اقدام به برداشت کند، احتمال باقی ماندن بیش از حد مجاز برخی مواد روی محصول افزایش می یابد. بنابراین ثبت تاریخ سم‌پاشی و مشخص کردن تاریخ مجاز برداشت اهمیت زیادی دارد.

 

سوالات متداول

برنامه مدیریت آفات نهال سیب از کی شروع میشود؟

برنامه مدیریت آفات و بیماری های سیب از اواخر زمستان و پیش از شروع رشد جدی درخت آغاز میشود.

کدوم دوره حساس ترین زمان سمپاشی هست؟

دوره گلدهی درخت سیب است حساس ترین مراحل باغ است. در این دوره زنبورها و سایر حشرات گرده افشان نقش مهمی در تشکیل میوه دارند.

بهترین ساعات روز برای سمپاشی کی هست؟

در بسیاری از شرایط، ساعات خنک تر روز برای عملیات سم‌پاشی مناسب تر هستند؛ اما یک ساعت ثابت را نمیتوان برای همه محصولات و همه مناطق تعیین کرد.